Diyarbakır'ın köklü eğitim kurumları arasında bulunan Ziya Gökalp Anadolu Lisesi, 1893 yılında Diyarbekir İdadisi adıyla eğitim hayatına başlayarak 133 yıllık bir geçmişe ulaştı. Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde Vali Hasan Paşa tarafından Fiskaya semtinde temeli atılan kurum, ilk yıllarında beş yıllık eğitim sunarken 1898'de bu süre yedi yıla çıkarıldı. İdadi teşkilatının kaldırılmasının ardından Sultani statüsüne kavuşan okulda, Birinci Dünya Savaşı döneminde öğrencilerin askere alınması sebebiyle lise bölümünde eğitime ara verilmiş, kapatılan kısım 1921-1922 döneminde tekrar açılmıştı. Çalışmaların tamamlanmasının ardından 1949 yılında Yenişehir ilçesindeki bugünkü binasına taşınan okul, Diyarbakır Lisesi adıyla sürdürdüğü faaliyetlerini 1953'ten beri Ziya Gökalp Lisesi olarak devam ettiriyor. 1990-1991 eğitim öğretim yılında ortaokul bölümü kapatılarak müstakil lise haline getirilen kurumun mezunları arasında Abdulkadir Aksu, Yusuf Azizoğlu, Mehdi Eker, Salim Ensarioğlu, Selahattin Yazıcıoğlu, Nihat Özdemir, Nadire İçkale ve Esma Ocak gibi tanınmış isimler yer alıyor. Okul Müdürü Ferat Deniz Kaya, kurumun mezunlarıyla ünlü olduğunu ve farklı şehirlerden gelen eski mezunların okulu ziyaret ettiğini belirtti. Diyarbakır'a özgü bazalt taşıyla inşa edilen tarihi binanın koruma altında olduğunu aktaran Kaya, yapıda planlanan restorasyonla tarihi dokunun yeniden ortaya çıkarılmasının amaçlandığını ifade etti. Ayrıca okul bünyesinde eski eğitim materyallerinin sergilendiği bir İl Eğitim Tarihi Müzesi ile geçmiş dönem mezunlarının evraklarının korunduğu 110 yıllık bir arşiv bulunuyor.